حاج ملا هادي السبزواري
374
شرح مثنوى
جيفة الليل : مردار شب . يعنى تمام شب در خواب خواهد بود ، آن كسى كه مريد او شود . بطَّال النهار : و روزها را به بطالت سر آرد . ( ( 2064 ) ) آل موسى كو دريغا تا كنون * عابدان عجل را ريزند خون ن 1144 4 - ك 383 10 عجل : گوساله . ( ( 2066 ) ) كين اباحت زين جماعت فاش شد * رخصت هر مفسد قلَّاش شد ن 1144 6 - ك 383 11 اباحت : مباحى بودن ، و هر حرامى را حلال دانستن . ( ( 2070 ) ) آفتاب حق بر آمد از حمل * زير چادر رفت خورشيد از حجل ن 1144 12 - ك 383 14 حجل : جمع حجله . و خجل جناس مضارع و خطى و تجنيس القافيه دارد . ( ( 2071 ) ) ترّهات چون تو ابليسى مرا * كى بگرداند ز خاك اين سرا ن 1144 13 - ك 383 14 ترّهات : سخنان بىهوده . ( ( 2073 ) ) عجل با آن نور شد قبلهء كرم * قبله بىآن نور شد كفر و صنم ن 1144 15 - ك 383 15 عجل با آن نور : ناظر است به قولش كه عابدان عجل را . . . اگر كافر ز بت آگاه گشتى كجا در دين خود گمراه گشتى ( ( 2074 ) ) هر اباحت كز هوا آمد ضلال * هر اباحت كز خدا آمد كمال ن 1144 16 - ك 383 16 هر اباحت : ناظر است به قولش كاين اباحت زين جماعت فاش شد هر اباحت كز خدا آمد كمال : يعنى هر مباحى مانند مأكول شهىّ و مشروب هنىّ و منكوح بهىّ كه آن را مرتكب شوى ، از آن جهت كه خدا مرخص فرموده ، كمال است ، كه إنَّمَا الأعْمالُ بِالنِّيَّاتِ . ( 1 ) و نسخهء « هست اباحت » - در هر دو مصراع ، خوب نيست .
--> ( 1 ) عوالى اللآلي ، ج 1 ، ص 81 ، حديث 3 . .